Tarihte Bugün: 15 Mart’ta yaşanan önemli olaylar

15 Mart’ta Türkiye ve dünya tarihinde iz bırakan siyasi gelişmeler, keşifler, savaşlar, doğumlar ve kayıplar tarihin akışına yön verdi.

HABER MERKEZİ / 15 Mart, dünyanın ve Türkiye'nin tarihinde önemli kırılmalara sahne olan tarihler arasında yer alıyor. Kristof Kolomb’un İspanya’ya dönüşünden Rus Çarı II. Nikolay’ın tahttan çekilmesine, Talat Paşa suikastından Christchurch saldırısına kadar birçok gelişme bu tarihte yaşandı. Aynı gün doğan ve hayatını kaybeden önemli isimler de tarihin hafızasında yer aldı. 15 Mart’ta yaşanan olaylar, geçmişten bugüne uzanan etkileriyle dikkat çekmeye devam ediyor. 15 Mart, tarih boyunca siyasi dönüşümlerden coğrafi keşiflere, savaşlardan toplumsal olaylara kadar birçok önemli gelişmeye sahne oldu. Dünya tarihinde derin iz bırakan bu olaylar, yalnızca yaşandıkları dönemi değil, sonraki yılları da etkiledi. Geçmişten bugüne 15 Mart tarihinde yaşanan dikkat çekici gelişmeler, tarihin akışını değiştiren dönüm noktaları arasında gösteriliyor. Coğrafi keşifler ve yeni dönemlerin başlangıcı 15 Mart 1493 tarihinde Kristof Kolomb, Amerika kıtasına yaptığı ilk keşif yolculuğunun ardından İspanya’ya döndü. Kolomb’un dönüşü Avrupa’da büyük yankı uyandırırken, yeni keşif seferlerinin başlamasına zemin hazırladı. Bu gelişme, coğrafi keşifler çağının en önemli dönüm noktalarından biri olarak kabul edildi. 15 Mart 1820’de ise Maine, Amerika Birleşik Devletleri’nin 23. eyaleti oldu. Missouri Uzlaşması kapsamında alınan bu karar, dönemin siyasi dengeleri açısından dikkat çeken gelişmeler arasında yer aldı. Avrupa’da devrimler ve modern hayatı değiştiren buluşlar 15 Mart 1848 tarihinde Macaristan’da Avusturya İmparatorluğu’na karşı devrim hareketi başladı. Özgürlük ve reform talepleriyle büyüyen bu ayaklanma, Avrupa’daki 1848 Devrimleri’nin önemli halkalarından biri oldu. Her ne kadar bastırılmış olsa da Macaristan tarihinde derin iz bıraktı. 15 Mart 1892’de Amerikalı mucit Jesse W. Reno, yürüyen merdiven için patent aldı. Bu buluş, modern şehir yaşamında ve toplu kullanım alanlarında önemli bir yenilik olarak tarihe geçti. Aynı tarihte İngiltere’nin köklü kulüplerinden Liverpool FC kuruldu. Kulüp, sonraki yıllarda dünya futbolunun en tanınan ve en başarılı ekiplerinden biri haline geldi. Rusya’da monarşinin çöküşü 15 Mart 1917’de Rus Çarı II. Nikolay tahttan çekildi. Bu gelişmeyle birlikte Romanov Hanedanı’nın uzun yıllar süren yönetimi sona erdi. Rusya’da monarşinin çöküşünü hızlandıran bu olay, daha sonra yaşanacak Ekim Devrimi’nin de zeminini hazırladı. Milli Mücadele’ye giden süreçte dikkat çeken gelişmeler 15 Mart 1919 tarihinde Merzifon işgal edildi. I. Dünya Savaşı sonrası Anadolu’da yaşanan işgallerin bir parçası olan bu olay, halkın tepkisini artırdı ve direniş ruhunun güçlenmesine katkı sağladı. 15 Mart 1920’de ise İstanbul’da İngiliz yetkililer tarafından geniş çaplı tutuklamalar gerçekleştirildi. Siyasetçiler ve aydınların da aralarında bulunduğu çok sayıda kişinin gözaltına alınması, Milli Mücadele hareketini daha da güçlendiren gelişmelerden biri oldu. Talat Paşa suikastı ve Asya’daki siyasi baskılar 15 Mart 1921 tarihinde Osmanlı Devleti’nin son döneminin önde gelen isimlerinden Talat Paşa, Berlin’de uğradığı suikast sonucu hayatını kaybetti. Olay, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı ve siyasi suikastlar tarihinin önemli örnekleri arasında yer aldı. 15 Mart 1928’de Japonya’da “15 Mart Olayı” olarak bilinen geniş çaplı tutuklama dalgası başladı. Komünist hareketlere karşı düzenlenen bu operasyonlar, ülkede siyasi baskının arttığı dönemin simgelerinden biri oldu. Nazi Almanyası ve savaşın gölgesindeki Avrupa 15 Mart 1933 tarihinde Adolf Hitler, Almanya’da III. Reich döneminin başladığını ilan etti. Nazi rejiminin gücünü artırdığı bu dönem, Avrupa’yı II. Dünya Savaşı’na götüren sürecin önemli adımlarından biri oldu. 15 Mart 1938’de Sovyetler Birliği’nde Nikolay Buharin’in de aralarında bulunduğu 18 kişinin idam edilmesi, Stalin dönemindeki büyük tasfiyelerin sert yüzünü ortaya koydu. 15 Mart 1939’da ise Çekoslovakya, Nazi Almanyası’nın baskısıyla ilhak edildi. Bu gelişme, savaş öncesi Avrupa’daki siyasi dengeleri ciddi şekilde sarstı. Dünya savaşından küresel siyasete uzanan gelişmeler 15 Mart 1945’te Sovyet ordusu Yukarı Silezya Taarruzu’nu başlattı. Bu operasyon, II. Dünya Savaşı’nın son döneminde Alman savunmasının zayıflamasına yol açtı. 15 Mart 1961’de Güney Afrika Cumhuriyeti, apartheid politikaları nedeniyle artan uluslararası baskılar sonucunda İngiliz Milletler Topluluğu’ndan ayrıldı. Aynı tarihte Türkiye’nin İngilizce yayımlanan önemli gazetelerinden biri olan Turkish Daily News de yayın hayatına başladı. Sinema, internet ve spor tarihine geçen anlar 15 Mart 1964 tarihinde Elizabeth Taylor ile Richard Burton evlendi. Hollywood’un en çok konuşulan çiftlerinden biri olan ikilinin evliliği dünya basınında geniş yankı buldu. 15 Mart 1985’te internet tarihinin ilk alan adı olan symbolics.com tescil edildi. Bu gelişme, dijital çağın en önemli başlangıç adımlarından biri olarak kabul edildi. 15 Mart 1989’da Galatasaray, Avrupa Şampiyon Kulüpler Kupası’nda yarı finale yükselerek Türk futbol tarihinde unutulmaz bir başarıya imza attı. Yakın tarihte yaşanan önemli olaylar 15 Mart 2001’de İstanbul-Moskova seferini yapan bir yolcu uçağı kaçırıldı. Olay, uluslararası havacılık güvenliği açısından uzun süre tartışıldı. 15 Mart 2002’de GAP kapsamında inşa edilen T2 sulama tüneli hizmete açıldı. Bölgedeki tarımsal üretim açısından önemli görülen bu adım, Güneydoğu Anadolu Projesi’nin dikkat çeken aşamalarından biri oldu. 15 Mart 2003’te Hu Jintao, Çin Halk Cumhuriyeti’nin 4. Devlet Başkanı oldu. Bu dönem, Çin’in küresel etkisinin hızla arttığı yılların başlangıcı olarak değerlendirildi. 15 Mart 2004’te Çin’de idam cezalarına ilişkin yapılan açıklama, insan hakları tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Suriye savaşı, terör saldırısı ve sel felaketi 15 Mart 2011 tarihinde Suriye’de hükümet karşıtı protestolar başladı. Olaylar kısa süre içinde ülke geneline yayıldı ve yıllarca sürecek iç savaşın başlangıcı olarak kabul edildi. Aynı tarihte Türkiye’nin 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’in kamuoyuna verdiği son röportaj da kayıtlara geçti. 15 Mart 2019’da Yeni Zelanda’nın Christchurch kentinde iki camiye düzenlenen terör saldırısında 51 kişi hayatını kaybetti. Saldırı, dünya genelinde büyük üzüntü ve tepkiyle karşılandı. 15 Mart 2023’te ise Şanlıurfa ve Adıyaman’da etkili olan şiddetli yağışlar sel felaketine yol açtı. Afette 21 kişi hayatını kaybetti, çok sayıda ev ve iş yeri zarar gördü. 15 Mart’ta doğan önemli isimler     15 Mart tarihinde doğan önemli isimler arasında 1767’de ABD’nin 7. Başkanı Andrew Jackson, 1933’te ABD Yüksek Mahkemesi yargıcı Ruth Bader Ginsburg, 1943’te yönetmen David Cronenberg ve 1975’te oyuncu Eva Longoria yer aldı. 15 Mart 1887’de doğan Türk devlet adamı ve hekim Lütfi Kırdar da bu tarihte dünyaya gelen dikkat çekici isimler arasında bulunuyor. Kırdar, İstanbul’un modernleşmesi ve sağlık sisteminin gelişiminde önemli görevler üstlendi. 15 Mart’ta hayatını kaybedenler 15 Mart tarihinde hayatını kaybeden isimler arasında 44 M.Ö.’de Jül Sezar, 1849’da Giuseppe Caspar Mezzofanti, 1937’de H. P. Lovecraft ve 2017’de Dave Stallworth bulunuyor.   Ayrıca 15 Mart 1536’da Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın ölümü ve 15 Mart 1921’de Talat Paşa suikastı da bu tarihin dikkat çeken kayıpları arasında yer aldı. 15 Mart tarihin hafızasında özel bir yer tutuyor Keşiflerden devrimlere, siyasi krizlerden teknolojik yeniliklere kadar birçok önemli gelişmenin yaşandığı 15 Mart, dünya ve Türkiye tarihinin dikkat çeken günlerinden biri olmayı sürdürüyor. Bu tarihte yaşanan olaylar, geçmişten günümüze uzanan etkileriyle tarihin hafızasında yer almaya devam ediyor.